نابودی فرهنگ ماهشهری و لزوم ایجاد موزه مردم شناسی ماهشهر
خورنا: بدون شک هویت و منیت هر منطقه با رسوم، فرهنگ، زبان و ریشه تاریخی منطقه و مردم آن سرزمین پیوند ناگسستنی دارد و نخستین نشانه هویتی هر شهر یا منطقه در نظر هرکس، زبان و رسوم و گویش و نوع پوشش و غذای آنها خواهدبود.
بسیاری از مناطق شهری بخاطر دگرگونی های اقتصادی، صنعتی و تغییرات بافت جمعیتی در سالهای اخیر چنان دستخوش تغییرات عمده فرهنگی گردیده اند که هیچ نشانه ای از گذشته آنها دیده نمیشود که نمونه بارز آن، در شهرستان بندرماهشهر بوضوح دیده میشود و در این رابطه دکتر ابراهیم قیصری ادیب، مولف و حافظ شناس بزرگ کشور و ماهشهر با بیان اینکه فرهنگ ماهشهری در حال گم شدن و نابودی است، بر لزوم ایجاد موزه مردم شناسی در این شهر تاکید کرد.
ابراهیم قیصری اظهار داشت: افزون بر ۸۰۰ سال سابقه تاریخی و وجود صنایع عظیم نفتی و پتروشیمی در شهرستان ماهشهر سبب شده فرهنگهای مختلفی در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
وی افزود: اما فرهنگ اصیل ماهشهری در این میان در حال گم شدن و نابودی است، در این ارتباط لازم است یک موزه مردم شناسی ایجاد شود و فرهنگ، لباس، آثار تاریخی و … مربوط به ماهشهر در آن به نمایش گذاشته شود .
این ادیب و مولف بزرگ کشور ادامه داد: لازم است انجمن فرهیختگان ماهشهر نیز تشکیل شده و اعضای آن طرح های خود را ارائه کرده و به مسئولان منطقه برای رفع معضلات کمک کنند .
قیصری اظهار داشت: ارتباط قوی و محکمی نیز باید با فرهیختگان ایجاد شود و سمینارهایی به تناوب و مکرر برگزار شود .
وی در ادامه با بیان اینکه نسل جوان با مطالعه و کتاب فاصله گرفته اند، گفت: وجود فضای مجازی و دسترسی آسان به اینترنت سبب شده تا فرهنگ مطالعه در جامعه به ویژه میان نسل جوان کمرنگ شود .
این فرهیخته ماهشهری افزود: برای علاج این معضل باید مسئولان مردم و به ویژه جوانان را به مطالعه ترغیب کرده و از همان تحصیلات پایه آنها را عادت دهند که کتاب و مطالعه فقط منحصر به کتاب های درسی نیست .
قیصری در ادامه اظهار داشت: از آنجایی که به زادگاه خود ماهشهر بسیار علاقه مند هستم به مسئولان پیام دادم که حاضرم کتابخانه شخصی خود را که ماحصل ۶۰ سال مطالعه و شامل بیش از ۱۰ هزار جلد کتاب است را اهدا کنم .
وی تصریح کرد: اگر یک موسسه و بنیاد به نام دکتر قیصری ایجاد کنند علاوه بر اهدای کتابخانه مسئولیت تشکیل یک موزه جامعه شناسی را با هزینه خودم در ماهشهر بر عهده می گیرم .
این ادیب و حافظ شناس کشور در ارتباط با برگزاری نخستین همایش تجلیل از مفاخر و فرهیختگان ماهشهر، گفت: مسئله تجلیل از مفاخر به هر اسمی که باشد کار پسندیده ای است .
قیصری افزود: اما هیچ فرهیخته و دانشمندی نباید انتظار تجلیل و تشکر داشته باشد زیرا خداوند سعادت خدمت کردن به جامعه را به وی اعطا کرده و این سعادت بسیار بزرگی است .
وی تصریح کرد: برگزاری اینگونه همایشها برای مفاخر و فرهیختگان هیچ سودی ندارد بلکه اثر و نتیجه آن برای نسل بعدی و جوان است که تشویق شوند و بدانند که در جامعه او را قدر میدانند بنابراین همت می کنند که بیشتر از فرهیختگان قبلی به جامعه و شهر خود خدمت کنند .
این ادیب و مولف بزرگ کشور، ماهشهر را شهرستانی ثروتمند دانست و تاکید کرد : فرهیختگانی که برای حضور در همایش دعوت شده اند هیچکدام محصول این ثروتمندی امروز ماهشهر نیستند و در واقع ثروت معنوی این شهرستان بسیار کم است .
قیصری با اشاره به اینکه هرگاه وضعیت این شهرستان ماهشهر را میبینم تاسف میخورم، اضافه کرد: امیدوارم که مسئولان توجه بیشتری به ماهشهر داشته باشند و با اتخاذ تدابیر و راهکارهای مناسب این شهرستان را از وضعیت کنونی رهایی ببخشند.

به هر روی امید میرود مسئولین شهری و مدیریتی و فرهنگی ماهشهر که خوشبختانه اینروزها بیشتر از افراد بومی و آشنا به فرهنگ رسوم ماهشهر میباشند، کمر همت بسته و از وجود فرهیختگانی همچون دکتر قیصری و دیگران که مشتاق خدمت به فرهنگ ادب ماهشهر میباشند، نهایت بهره را برده و با کنار گذاشتن موانع و همکاری و همیاری هرچه بیشتر در راه اعتلا و پاسداشت فرهنگ و زبان و رسوم منطقه ماهشهر که خود بخشی از تاریخ کهن ایرانزمین میباشد، تلاشی ارزنده نمایند و باید بدانیم که اگر خودمان بفکر نباشیم مطمئنا کسی از بیرون برایمان کاری نخواهد کرد.
امروز که بخش بزرگی از بافت جمعیتی ماهشهر از شهرها و استانهای دیگر میباشند متاسفانه بخاطر بی تفاوتی مسئولین فرهنگی ماهشهر، هیچگونه آشنایی با فرهنگ و رسوم و ریشه های زبان ماهشهر ندارند و قسمت بدتر ماجرا اینجاست که این موضوع تاسفبار، شامل نسل جوان امروز ماهشهر نیز گردیده و بیشتر جوانان ماهشهری حتی از وجود بزرگان معاصر ماهشهر هم بی اطلاع میباشند و صدالبته مقصر ماجرا جوانان نیستند بلکه بایستی ریشه را در بی تفاوتی مسئولین فرهنگی و برخی ادبای منطقه دانست.

اگر شخصیتهای بزرگی همچون دکتر قیصری و استاد محمدزید بهبهانی و دیگران در شهرهای دیگری میبودند، بگونه شایسته تری از وجود آنها استفاده میشد.
نمونه این ادعا طرز برگزاری همایش سنتها و رسوم ازدواج در بندرماهشهر میباشد که در تابستان امسال در ماهشهر برگزار گردید و از دکتر قیصری نیز جهت سخنرانی دعوت گردید که متاسفانه مقدمات و نحوه اطلاع رسانی این موضوع بسیار مبتدیانه و سهل انگارانه انجام گردید و در حالیکه انتظار میرفت که مسئولین شهری و فرهنگی به پاس حضور استاد برجسته ای همچون دکترقیصری، مشتاقانه حضوری فعال یابند ولی در کمال تاسف و ناباوری همگان مشاهده شد که تقریبا هیچکدام از مسئولین مدیریتی ماهشهر در محل حضور نیافتند و خالی بودن سالن از حضار چنان بچشم میخورد که باعث رنجش دکتر نیز گردید.
عدم حضور مسئولین اداره فرهنگ و ارشاد ماهشهر که انتظار میرفت حضور داشته باشند نیز خود این پرسش را در ذهن تداعی میکند که آیا مسئولین شهری ماهشهر واقعا با فرهنگ و ادبیات بومی منطقه علاقه ای دارند یا نه؟!!
رییس اداره فرهنگ و ارشاد هر شهر همچنان که از نامش پیداست برای رسیدگی به همین امور و حضور در چنین اجتماعاتی منصوب میگردد و اگر غیر از این باشد لزومی به ایجاد این اداره عریض و طویل و دفتر و دستک نخواهد بود! رسالتی که ظاهرا مسئولین غیربومی فرهنگی ماهشهر جزء وظایف خود نمیدانند و حتی از حضور در همایش های فرهنگی و استقبال از فریختگان فرهنگی ماهشهر نیز خودداری میکنند!
به هرحال پس از پیشنهاد دکتر قیصری مبنی بر احداث یک مرکز فرهنگی و قول اهدای کتابخانه شخصی اش به این مرکز که حاصل زحمت سالها زحمت و پژوهش ایشان بوده، انتظار میرفت که مسئولین شهری و فرهنگی ماهشهر به وجد آمده و هرچه زودتر مقدمات احداث یک مرکز پر بار فرهنگی ادبی را فراهم کنند ولی در کمال تاسف نه تنها هیچگونه واکنشی به این موضوع انجام نشد، بلکه موضوع در هاله ای از سکوت و بی تفاوتی معنادار مسئولین و بزرگان ماهشهر باقی ماند و همچون دیگر موضوعات به بایگانی اذهان پیوست!!

متاسفانه امروزه بخاطر عدم معرفی و بازشناسی فرهنگ و رسوم ماهشهر، این منطقه عاری از هرگونه پشتوانه فرهنگی شده است. واقعیت تلخی که به باور بسیاری از ادبا و دلسوزان، شایسته این شهر با فرهنگ تاریخی نمیباشد.
برای نمونه: علیرغم وجود مناطق باستانی در ماهشهر(مانند تل کافرون) ، ماهشهر از از داشتن یک اداره میراث فرهنگی محروم است و این که چرا مسئولین ماهشهر برای ایجاد اداره میراث فرهنگی در ماهشهر اقدامی نکرده اند جای تاسف و پرشس دارد!! که انتظار میرود برای این مهم از طرف مسئولین شهرستان پیگیری و اقدامی شایسته شود!!
ذکر این نکته ضروریست که فرهنگ یک ملت، مانند یک ساختمان نیست که اگر تخریب شد بتوان ازنو آنرا حتی بهتر از قبل ساخت زیرا فرهنگ ماحصل و یادگار قرنها تجربه زندگی نیاکان نسلهای گذشته بوده؛ نسلی که امروزه دیگر در کنار ما نیستند ولی بی گمان انتظار دارند که فرزندانشان که وارثان این یادگار معنوی میباشند، امروز بعنوان یک امانت ارزشمند از آن نگهداری کنند.
اکنون که این میراث ارزشمند بدست ما رسیده نبایستی بسادگی از دست برود زیرا قطعا نمیتوان جایگزینی برای آنچه که از دست رفته بدست آورد و فراموشی آن، چیزی بجز بی هویتی و سردرگمی و انحراف نسل حاضر نخواهدبود و از این رو بایستی بعنوان یک تکیه گاه محکم معنوی-هویتی همواره مورد پاسداشت و احترام همگان باشد.

در مورد ماهشهر نیزباید پذیرفت که برعکس نظر و تبلیغات سوء عده ای مغرض و نابخرد که سعی دارند رونق و شکوه این شهر را به زمان ایجاد تاسیسات بندری و صنایع نفت و پتروشیمی در مجاورت ماهشهر محدود کنند و ماهشهر را در حد یک منطقه کم رونق و عقب مانده معرفی کنند،ولی ظرفیت و غنای فرهنگی-تاریخی این کهن شهر با توجه به موقعیت خاص جغرافیایی و پیشینه آن بسیار زیاد است: از آثار باستانی بحال خود رها شده در اطراف ماهشهر تا زندگی بندر نشینی و کشاورزی و دامداری گرفته تا نوع لباس و پوشش و تنوع غذاهای محلی و معماری و صنایع دستی و موسیقی و گویشهای محلی و جشنها و اشعار و ضرب المثلهای زیبا و سنن خانوادگی گرفته تا مراسم و آیینهای مذهبی و وجود بقاع متبرکه ای همچون شاهزاده حمزه(ع) که خود گویای این واقعیت میباشد که ضعف از نبود بار فرهنگی نیست بلکه عدم مدیریت صحیح موضوع است که باعث این مهجوریت فرهنگ مظلوم ماهشهر شده است.

فرهنگی که باتوجه به ماهیت خاص منطقه و مجاورت توامان در کنار دشت و دریا و بیابان و تکامل آن در طول سده های متمادی آنهم در شرایط سخت بیابانیماهشهر، حاوی آموزه های بی بدیل مذهبی-تربیتی بوده و میتواند باعث بسط فرهنگ پایداری و قناعت و نجابت نیزگردد.
مواردی که برای نسل جوان امروز ماهشهری که بدنبال هویت خویش میباشد، میتواند بسیار راهگشا باشد و انتظار میرود که پیش از آنکه خیلی دیر شود و این روند وارد نقطه بی بازگشت گردد، باهمدلی فرهیختگان و مسئولین، بزرگان، اهالی رسانه و قلم و دلسوزان و اقشار فرهنگی و باحمایت مدیران پتروشیمی در ماهشهر دست بدست هم داده و با پشتیبانی از حرکتهای فرهنگی و پیش قدم شدن در پاسداشت فرهنگ ماهشهر و ماهشهری اقدامی عملی نمایند و با ایجاد پلی فرهنگی میان نسل پیشین و کنونی ادای دین کرده تا نسل امروز باتوجه به هجمه های مغرضانه و جهت دار برخی نا اهل به ماهشهر و ماهشهری، با فرهنگ و گذشته نیاکان خویش آشنا گردند تا تسلیم هجمه ها و دورغ پردازیهای سازماندهی شده نگردیده و دچار لغزش و انحراف نشوند.
منبع: وبلاگ تنگاره